أبو المكارم محمود بن أبي المكارم حسنى واعظ
پيشگفتار 59
دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى )
547 ) در ذريعه ( 3 : 140 ) و إجازات و بحار ( 174 ) از بلابل القلاقل ياد شده است . 139 متأسّفانه دستنوشت دقائق التّأويل كامل نيست و ، « اوّل و آخر اين كهنه كتاب افتادهست » . خطّ دستنوشت خواناست ، ولى پارهاى فرسودگيها ، مانع بهرهورى تمام و كمال از نسخهء موجود است . ( ناروشنيهاى عكس مورد استفادهء مصحّح را بايد بر اين افزود . مصحّح با آنكه دو عكس مختلف - با كيفيّتهاى ناهمسان - در دست داشته و به هنگام استنساخ بارها به هر دو عكس رجوع كرده ، از روشن و بىگمان خواندن پارهاى ضبطها عاجز مانده و بسيارى از ترديدها و « دودلى » هاى خود را در « يادداشتها » فرانموده است . ) . دستنوشت كنونى كه شمارهء صفحاتش كمتر از هشتصد است ، متأسّفانه تاريخ كتابت ندارد ، ولى از روى قرائن و شواهد موجود ، مىتوان حدس زد كتابتش آنقدرها دور تر از تصنيف صورت نپذيرفته باشد . دستنوشت حاضر ، ويژگيهاى رسم الخطّى در خور نگرش - چه در عبارات تازى ، چه پارسى - دارد كه بررسى جانانهاى را مىباياند . نمونه وار ، عرض مىكنم : دو نقطة ، بر فراز و فرود « ى » ( / ى / ي ) در اين دستنوشت ديده مىشود ( نمونه را ، نگر : دستنوشت ، رويهء 3 ) . همچنين سه نقطهء زير « س » ( / س ) ( نمونه را ، نگر : دستنوشت ، رويهء 7 ) . « ستبر » را ، به شيوهء قدمايى ، « سطبر » مىنويسد ؛ و گاه از نشانى شبيه ياء كوچك يا همزه استفادهاى مىكند كه دقيقا بر نگارندهء اين سطور روشن نيست . مثلا در نام « عبد الرّحمن بن عوف » ( دستنوشت ، رويهء 172 ) ، بر روى « م » نهاده كه شايد بدل الف كوتاه باشد . در باب كتابت همزه ، چونان بسيارى از ديگر دستنوشتهاى قديم ، باريكيهاى ويژه دارد . 140 در موارد زيادى همزه را نمىنويسد : امير المؤمنين ، راس ( / رأس ) ، لولو ( / لؤلؤ ) . بجاى « هيأتى / هيئتى » ، « هيتى » ( دستنوشت ، رويهء 69 ) ، و بجاى « سيّئة » ، « سيّة »